Zarządzanie odpadami przez statki morskie w portach

Transport morski generuje odpady powstające w trakcie eksploatacji statku oraz w ładowniach i na pokładzie. Morski charakter żeglugi wymaga precyzyjnych regulacji, które chronią środowisko morskie i zapewniają sprawny odbioru odpadów ze statków w portach morskich. System ten opiera się na konwencji MARPOL oraz na dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady z 17 kwietnia 2019 w sprawie portowych urządzeń do odbioru. W Polsce podstawę stanowi ustawa z dnia 12 maja 2022 r., która określa obowiązki podmiotów zarządzających portem lub przystanią morską oraz zasady gospodarowania odpadami ze statków.

Każdy port lub przystań morską musi zapewnić dostępność portowych urządzeń do odbioru odpadów. Podmiot zarządzający portem lub przystanią sporządza plan gospodarowania odpadami ze statków i składa wniosek o zatwierdzenie do właściwego dyrektora urzędu morskiego. Zatwierdzenie planu gospodarowania odpadami dokonuje organ administracji po analizie potrzeb operacyjnych użytkowników portu oraz ilości odprowadzania odpadów z jednostek pływających zwykle korzystających z portu. Plan gospodarowania określa proces odprowadzania i odbioru odpadów, zakres odbioru odpadów oraz sposób ewidencjonowania informacji o odbiorze odpadów.

Portowe urządzenia do odbioru odpadów obejmują instalacje stałe, mobilne i samoobsługowe portowe urządzenia do odbioru. Muszą one umożliwiać odbioru określonego rodzaju i ilości odpadów, w tym pozostałości ładunkowych ze statków. W zakresie odbioru odpadów płynnych ze statków działają wyspecjalizowane przedsiębiorstwa, w tym COMAL, którego oferta jest dostępna pod adresem https://comal.pl/.

System gospodarowania odpadami w portach morskich obejmuje:

obowiązek przekazania odpadów ze statków do portowych urządzeń przed opuszczeniem portu,

przekazanie informacji za pośrednictwem narodowego systemu SafeSeaNet,

wydanie pokwitowania odbioru odpadów ze statków,

raportowanie stopnia wykorzystania portowych urządzeń do odbioru.

Ustawa wprowadza opłatę pośrednią, która zapewnia odbiór odpadów stałych objętych załącznikiem V konwencji MARPOL. System ten obejmuje również ilości biernie poławianych odpadów odebranych ze statków w porcie lub przystani. W przypadku przekroczenia standardowych limitów podmiot może naliczyć opłaty dodatkowe za odbioru odpadów oraz pozostałości ładunkowych.

Zwolnienie z obowiązku przekazywania informacji oraz wnoszenia opłat przysługuje statkom morskich odbywającym regularne zawinięcia. Wniosek rozpatruje właściwy dyrektor urzędu morskiego, który ocenia zgodność z ustawą oraz wpływ na środowisko morskie.

Minister właściwy do spraw gospodarki morskiej oraz organy urzędu morskiego sprawują nadzór nad funkcjonowaniem portowych urządzeń do odbioru odpadów. Przeprowadzającego kontrolę interesuje zgodność planów gospodarowania odpadami ze statków z przepisami ustawy oraz konwencji MARPOL, a także realna zdolność portu do zapewnienia odbioru określonego rodzaju i ilości odpadów. Weryfikacji podlega również dostosowanie infrastruktury do ilości odpadów ze statków zwykle korzystających z portu oraz prawidłowość ewidencjonowania informacji o odbiorze odpadów. W przypadku naruszeń mogą zostać wszczęte procedury administracyjne przewidziane prawem.

Porty o podstawowym znaczeniu publikują informacje o zakresie odbioru odpadów oraz o systemem gospodarowania odpadami komunalnymi zarządzanym przez gminę, z którym mogą być zintegrowane wybrane instalacje. Istotnym elementem oceny jest także bezpieczeństwo procesu odprowadzania i odbioru odpadów, w tym ochrona osób przebywających w porcie.

Zarządzanie odpadami przez statki morskie w portach tworzy spójny mechanizm organizacyjny i prawny. Portowe urządzenia do odbioru odpadów, plan gospodarowania oraz nadzór urzędu morskiego budują strukturę, która chroni środowisko morskie i porządkuje działalność w środowisku morskim. Morski system odbioru odpadów wzmacnia odpowiedzialność uczestników żeglugi i wspiera trwałe standardy eksploatacji statku w portach morskich.

/Artykuł sponsorowany/